Elmada Sun Shield


Elmada Güneş Yanıklığı ve Sun Shield Uygulaması
Güneş ışınları, elma meyvesinin direk güneş ışığı alan bölümlerinde sıcaklık stresine bağlı olarak, çeşitli yaralanmalara ve lekelere neden olur. Meteoroloji raporları tarafından bize bildirilen sıcaklık değerleri
gölgedeki sıcaklık değerleridir. Oysa “meyvenin direk güneş ışığı alan bölümünde sıcaklık meteorolojinin bize verdiği değerlerden 10°C-18°C daha fazladır.” (Schrader ve arkadaşları, 2003) Aşağıdaki grafikte, Haziran
ortası ile Eylül sonu arasında, hava sıcaklığı ile meyve yüzey sıcaklığı arasındaki fark görülmektedir. Elmada sıcaklık stresine bağlı güneş yanıklığı zararı, meteoroloji tarafından bildirilen 30°C’nin aşılması durumunda gerçekleşir.
Bu durumda meyve yüzey sıcaklığı yaklaşık 40°C-48°C derece civarındadır. Tıpkı insanlarda olduğu gibi
bitkilerde de yeni iklim koşullarına kendilerini uyarlama yetenekleri vardır. Bitkilerde ultraviyole ışınları
(özellikle ultraviyole B) adsorblayıcı ve yansıtıcı pigmentler, anti oksidanlar ve sıcaklık koruma proteinlerinin
varlığı meyvenin kendini yüksek sıcaklığa uyarlamasında yardımcı olur. Eğer meyve mevsimin erken
evrelerinde yüksek sıcaklığa maruz kalırsa ileriki dönemlerdeki sıcaklığa daha toleranslı olabilir. Ultraviyole ışınlarına ve yüksek sıcaklığa maruz kalan meyvede anti oksidanlar ve sıcaklıktan koruyan proteinler, 3 gün sonrasında en yüksek seviyeye çıkar. Aniden bastıran sıcaklar, meyvenin gerekli önlemi alamadan
yaralanmasına ve kabuk üzerinde lekelere neden olur. Elma meyvesinde oluşan güneş yanıklığı 3 türdür.
1.Güneş Yanığı Yaralanmaları Bu türden yanıklık meyvenin 52°C±1°C sıcaklığa 10 dakika maruz kalması
sonucu oluşur. Burada dikkat edilmesi gereken sıcaklık dış ortam sıcaklığı değil meyve yüzeyindeki sıcaklıktır. Dolayısıyla 35°C’nin üstündeki sıcaklıklarda bu türden yanmalar oluşur. Bu tür yanıklıkta meyvenin direk güneş ışığı alan bölümünde hücreler ölür ve daha sonra bu bölgede çökme şeklinde siyah veya kahverengi yaralar
oluşur. 2. Meyvede Kahverengileşme En fazla bilinen güneş yanığı zararıdır. Sarı, kahverengi ve koyu taba rengi yama gibi lekeler oluşur. Bu türden lekeler meyvenin 45°C-49°C yüzey sıcaklığına 1 saat maruz kalması sonucunda oluşur. 3.Işık Oksidasyonu Türü Yanma (Ağarma) Genellikle meyve yüzey sıcaklığının 45°C’nin
altında olduğu durumlarda gerçekleşir. Özellikle bodur elma yetiştiriciliğinde çok fazla budama bu türden yanıklıkları artıran bir işleve sahiptir. Meyvenin direk güneş ışığı alan kısmında bir süre sonra hücreler ölmeye başlar, önce beyazlaşma arkasından kahverengileşme ve siyahlaşma şeklinde nekrozlar oluşur. “Bu türden yanmalar güneş ışığının görünür spektrumu tarafından gerçekleşir.” (Felicetti ve Schrader, 2008) Elmadaki
sıcaklık stresi kaynaklı bu güneş yanıklığı zararı elmanın pazar değerini düşürmektedir. Bu 3 tür yanmaların dışında, Granny Smith türünde elmanın pazar değerini düşüren, sarı veya açık kahverengi hatta kırmızıya çalan renklenmeler meyvenin direk güneş ışınlarına maruz kalan bölümlerinde oluşur. Granny Smith türünde bu
türden zarar mevsim sıcaklığının değişkenliğine bağlı olarak %30-%40 ları bulabilir. Özelikle yazın en sıcak günlerinde saat 11.00-16.00 arası meyve yüzey sıcaklığının en fazla arttığı zamanlardır. Bu yüzden elma bahçelerinde güneş yanıklığı mücadelesinde, mevsime göre hava durumu iyi takip edilmeli ve güneş yanıklığı zararını artırıcı su stresinin önüne geçecek dikkatli bir sulama programı uygulanmalıdır.
Gölgeleme ve sisleme ile su püskürtme meyvenin sıcaklık stresine girmesini engelleyici diğer önlemlerdir.
Ancak hem gölgeleme hem de sisleme yöntemi ekonomik olarak maliyeti yüksek uygulamalardır ve uygulama
için özel ekipman gerekmektedir. Oysa büyüme sezonunun daha ilk evrelerinde, Sun Shield meyve üzerinde
ince beyaz bir film tabakası oluşturacak şekilde uygulama yapılabilir. Hem maliyeti düşük hem de sıradan
ilaçlama ekipmanları ile uygulanabilecek bu yöntem, ucuz ve etkili bir çözüm yöntemi olması yanında aşağıda belirttiğimiz gibi artı bir avantaja da sahiptir. Bu türden bir uygulama yapılmış meyve üzerinde meyve yüzey sıcaklığı yaklaşık 4°C - 8°C arası düşmektedir.. Ayrıca Sun Shield uygulandığı meyve üzerinde, elma iç kurdu,
japon kelebeği, meyve sineği, sürgün kesen böceği gibi zararlılarında yumurta bırakmasını önleyerek çok yönlü bir koruma sağlamaktadır. Bu yüzden kaolin kili, güneş yanıklığı ve zararlılara karşı ucuz ve kolay uygulanabilir bir mücadele aracıdır. Resimde Sun Shield uygulanmış bir elma ağacı ile uygulanmamış elma ağacındaki yaprak
biti karşılaştırması görülmektedir. Kaolin kili uygulanmış elmalarda koruyuculuk, hasat sonrası soğuk hava deposundaki saklama sırasında da ortaya çıkmaktadır. Kaolin kili uygulanmış elmalarda soğuk hava deposundaki koruma sırasındaki kayıplar, uygulanmamış meyvelere oranla %3-5 daha az gerçekleşmektedir.




Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar